k. konwicki.art.pl
O twórczości Tadeusza Konwickiego

konwicki.art.pl to strona w całości poświęcona twórczości Tadeusza Konwickiego, zarówno literackiej, paraliterackiej, jak i filmowej. Powstaje od czerwca 2006 roku. Zapraszamy do współpracy!

Nowości

Mirosław Szwabowicz
Galerie marzec 2009
WIATR I PYŁ
Twórczość styczeń 2009
Piotr Litwic (nowa wersja)
Galerie wrzesień 2008
Mikrokosmos Kresów
Interpretacje lipiec 2008
Klucz (Powrót)
Twórczość maj 2008
Helena Konwicka — po drugiej stronie fałdy czasu?
Interpretacje luty 2008
Marek Szczepański
Galerie listopad 2007
Magdalena Madaj
Galerie listopad 2007
Kamera pisarza. 50 lat „Ostatniego dnia lata”
Interpretacje listopad 2007

Biogram

Tadeusz Konwicki
Urodzony w roku 1926 w Nowej Wilejce (obecnie dzielnica Wilna — Naujoji Vilnia), jedna z najważniejszych postaci polskiej kultury powojennej, wybitny pisarz, a zarazem wybitny reżyser filmowy.

Na przełomie 1944 i 45 roku walczy w antybolszewickiej partyzantce AK w lasach podwileńskich. W 1945 r. przedostaje się przez nowe granice Polski; przeżywa bunt ideowy (literackie świadectwo stanowią przede wszystkim powieść „Rojsty” oraz opowiadanie „Wielkie manewry”), zostaje gorliwym działaczem socjalistycznym i jednym z głównych autorów formacji „pryszczatych” (m.in. utwory: „Przy budowie”, „Władza”; „Godzina smutku” i „Z oblężonego miasta” mają już charakter „odwilżowy”). Po kolejnym gorzkim rozczarowaniu zajmuje pozycję outsidera — mimo coraz dobitniej zaznaczanej w wystąpieniach publicznych i działaniach artystycznych postawy opozycyjnej, nie zwiąże się już z żadną grupą. Pisze odtąd dzieła niemal zawsze balansujące w państwie komunistycznym na granicy niecenzuralności — szczególne miejsce zajmują wśród nich zwłaszcza cykl powieści egzystencjalnych: „Sennik współczesny” (1963), „Wniebowstąpienie” (1967), „Nic albo nic” (1971) oraz aluzyjny para-dziennik „Kalendarz i klepsydra” (1976) — zaś od połowy lat siedemdziesiątych nowe utwory Tadeusza Konwickiego są publikowane w podziemiu wydawniczym. Poza oficjalnym obiegiem ukazują się: antyreżymowy tryptyk „Kompleks polski” (1977) — „Mała apokalipsa” (1979) — „Rzeka podziemna, podziemne ptaki” (1984), para-pamiętnik „Wschody i zachody księżyca” (1982) oraz wywiad-rzeka „Pół wieku czyśćca” (rozmowy przeprowadzone przez Stanisława Beresia, pseud. Nowicki; wyd. 1986). Jako prozaik jest autorem także m.in.: wspomnieniowego „Nowego Światu i okolic” (1986; domknięcie trylogii autobiograficznej zapoczątkowanej „Kalendarzem i klepsydrą”) i „Zórz wieczornych” (1991) oraz cyklu, którego bohaterami są dzieci i młodzież: „Dziura w niebie” (1959) — „Zwierzoczłekoupiór” (1969) — „Kronika wypadków miłosnych” (1974); do arcydzieł Tadeusza Konwickiego zalicza się powieść „Bohiń” (1987). Cała dojrzała twórczość autora „Kompleksu polskiego”, zakorzeniona bardzo silnie w jego biografii, rozpięta jest między rodzinną Wileńszczyzną i Warszawą, w której pisarz-reżyser mieszka od 1947 roku.

Wkład Tadeusza Konwickiego w rozwój polskiej kinematografii jest równie istotny, jak istotne są jego zasługi dla literatury. To jeden z ojców tzw. „Szkoły Polskiej”, która zaistniała, gdy był kierownikiem literackim Zespołu Filmowego „Kadr” (scenariusz „Kanału” Stawińskiego przekazał do realizacji Wajdzie właśnie Konwicki). Współtworzył „Szkołę Polską” również jako reżyser filmów autorskich: obsypanego na świecie nagrodami „Ostatniego dnia lata” (1958), „Zaduszek” (1961) oraz „Salta” (1965), stanowiącego ironiczny dyskurs z tradycją nurtu i w ogóle polską tradycją romantyczną, a jednocześnie dzieła uznawanego za autopolemikę z „Sennikiem współczesnym”. Jak wykazał monografista Konwickiego, Tadeusz Lubelski, filmy pisarza-reżysera stanowią wraz z utworami literackimi i para-literackimi ogniwa jednego, rozwijanego przez lata komunikatu autorskiego. Elementy tych dzieł korespondują ze sobą, te same motywy podejmowane są na nowo — bywa też, że wariantywnie. Niemal w całości utkana z autocytatów jest na przykład filmowa psychodrama „Jak daleko stąd, jak blisko” (1971); także adaptacje „Doliny Issy” Miłosza (1981) i „Dziadów” Mickiewicza („Lawa”, 1989) mają wszelkie cechy konstrukcyjne dzieł pisarza-reżysera.

Tadeusz Konwicki zapisał się w historii filmu polskiego (i światowego) także jako współautor wielu wybitnych filmów — przez lata współpracował z Jerzym Kawalerowiczem (razem napisali scenariusze i scenopisy „Matki Joanny od Aniołów”, „Faraona”, „Austerii”), rozpisał na scenariusz „Disneyland” St. Dygata („Jowita”, reż. J. Morgenstern), a także własną „Kronikę wypadków miłosnych” (reż. A. Wajda; Tadeusz Konwicki wystąpił w filmie w roli Nieznajomego). Będąc kierownikiem literackim „Kadru” (1956-1968), „Kraju” (1970-1972), „Pryzmatu” (1972-1977) i „Perspektywy” (1989-1991), zainicjował wiele projektów filmowych.

Od czasu wydania powieści „Czytadło” (1992) i sylwy „Pamflet na siebie” (1995) milczy: nie pisze nowych książek, tylko wyjątkowo zgadza się na wznawianie swej prozy, nie bierze aktywnego udziału w życiu filmowym, bardzo rzadko udziela wywiadów. Tym większym wydarzeniem były więc ukazanie się wywiadu-rzeki „Pamiętam, że było gorąco” (2001) i polskie wznowienia „Kroniki wypadków miłosnych”, „Pół wieku czyśćca”, „Kalendarza i klepsydry” (w wersji oryginalnej, nieocenzurowanej — wyd. IV, 2005), czy „Wniebowstąpienia” (2006) — powieści wręcz legendarnej, jednej z najwybitniejszych w powojennej literaturze polskiej i powszechnej.

W 2008 roku wydawnictwo „Czytelnik” opublikowało tom „Wiatr i pył” z wyborem niepublikowanych nigdy dotąd mniejszych form prozatorskich i publicystycznych Konwickiego.

© 2006-2009 Przemysław Kaniecki

konwicki.art.pl > Start

z Google

© 2006-2009 Pracownia Kultury Współczesnej
Opracowała Emilia Walczak, Zaprojektował Tomasz Kojder, Hosting Mlume. HTML CSS